كه بر آنها عارض مىشود مختلف هستند و متكلمان بدين موضوع به اجمال اشاره مىكنند و مىگويند : خدا بسبب اين مشاعر از هر نوع كه باشد دانستنى ضرورى در وى مىآفريند . و به همان اندازه كه ما توضيح داديم بدان توجه ميكنند . اين است مختصرى براى روشن شدن اقوال گوناگون در خصوص متشابه كه بدان اشاره كرديم و اگر بيش از اين در اين باره گفتگو مىكرديم ممكن بود خواننده از درك آن عاجز آيد پس سخن را پايان ميدهيم و از خدا سبحانه مىطلبم كه ما را بدرك و فهم در بارهء انبيا و كتاب خود رهبرى فرمايد و ما را به راهى هدايت كند كه به شايستگى حقيقت توحيد را دريابيم و در راه رستگارى پيروز شويم و خدا هر كه را بخواهد رهبرى مىفرمايد [ 1 ] . فصل 11 در علم تصوف اين دانش از علوم شرعى جديد در ملت اسلام است . و اساس آن اين است كه طريقهء اين گروه همواره در نزد سلف امت و بزرگان صحابه و تابعان و آنان كه پس از ايشان بوده‌اند ، شيوهء حق هدايت شمرده ميشده است و اصل آن ملازم شدن و روى آوردن به عبادت و جز توجه بخداى تعالى از همه بريدن و اعراض از هر چه عموم بدان روى مىآورند مانند : لذت و مال و جاه و دورى از خلق و پناه بردن بكنج خلوت براى عبادت است و اين شيوه در ميان صحابه و سلف عموميت داشت ، ولى همين كه در قرن دوم و پس از آن روى آوردن به دنيا شيوع يافت و مردم بآلودگى به دنيا مايل شدند كسانى كه روى بعبادت آورده بودند بنام صوفى و متصوفه اختصاص يافتند . قشيرى ( رح ) گويد : و براى اين نام اشتقاقى از لغات عربى و قياس بدست نمىآيد و به ظاهر

--> [ 1 - ) ] وَ الله يَهْدِي من يَشاءُ 2 : 213 . س : 16 ( النحل ) آ : 95 .